Ελένη Γκόρα

Βάγια Κάλφα

Μπαμπαλής Χρήστος

Χρυσούλα Καρυπίδου

Η Ημερίδα η οποία πρόκειται να πραγματοποιηθεί στο Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δ.Π.Θ. δηλώνει πριν απ’ όλα το άμεσο ενδιαφέρον των σπουδών μας για ζητήματα λογοτεχνικής κριτικής. Αναπόσπαστος κρίκος των μελετών της νεοελληνικής φιλολογίας, η κριτική έρχεται να φωτίσει με τα κείμενά της τόσο νωπά όσο και παλαιότερα έργα, προσδιορίζοντας μεγέθη, αναδεικνύοντας τόπους συγκίνησης ή γενικότερα τόπους όπου το συναίσθημα – θα λέγαμε ίσως ‘ο εσώτερος άνθρωπος’- δένεται με την πραγματικότητα. Δουλεύοντας πάνω στη λογοτεχνία, η κριτική έρχεται να φωτίσει, με τη σειρά τους, τις ιδεολογικές και αισθητικές επιλογές του καιρού μας. Φωτίζει πλευρές του ίδιου του προσώπου μας, τις οποίες ίσως δεν καταφέρνουμε πάντα να αναδείξουμε στο επίπεδο της συλλογικής συνείδησης.

Δικός μας κριτικός ο Αλέξανδρος Αργυρίου, που πέθανε μέσα στο 2009, αγάπησε με πάθος αυτή τη δουλειά της λογοτεχνικής κριτικής, άσκησε τη λειτουργία του κριτικού για πολλά χρόνια, δοκίμασε να γνωρίσει όσο το δυνατόν πληρέστερα το τοπίο της ελληνικής λογοτεχνίας. Άφησε πίσω του, κληρονομιά σε μας, τις απόψεις του για την κριτική και τα έργα, αλλά και ένα εξαιρετικά μεγάλο σώμα τεκμηρίων, που μπορεί να υποστηρίξει μελλοντικές έρευνες.

Η συνάντηση κριτικών της λογοτεχνίας και εκπαιδευτικών που εργάζονται στο Πανεπιστήμιο, όπως πραγματοποιείται στα πλαίσια της Ημερίδας, διαθέτει δυνάμεις ικανές να ενεργοποιήσουν τη σκέψη μας. Ελπίζουμε ότι θα γεννήσει ισχυρούς ερευνητικούς πυρήνες, ιδέες για νέους ερευνητές.

Ο Αλέξανδρος Αργυρίου, πολιτικός μηχανικός στο επάγγελμα μεν, ανυστερόβουλος υπηρέτης δε, πρώτα της κριτικής, και, στη συνέχεια, της ιστορίας της νεοελληνικής λογοτεχνίας, ξεχώρισε με το ήθος και το έργο του στον σύγχρονό μας πολιτισμό. Εμφανίστηκε ως κριτικός τη δεκαετία του 1940, όταν ο ελληνικός μεταπολεμικός κόσμος δοκίμαζε τα πρώτα του βήματα, και, έκτοτε, διατύπωνε τον ανεξάρτητο και φιλελεύθερο κριτικό του λόγο για μισό σχεδόν αιώνα, μέχρι την αυγή της νέας χιλιετίας. Όλες αυτές τις δεκαετίες πορεύτηκε τις «σκολιές οδούς» της μεταπολεμικής νεοελληνικής ιστορίας και της μεταπολιτευτικής της εκβολής με αμείωτη την αγωνία του να (συν)διαμορφώσει την κριτική οξύνοια και την αισθητική των αναγνωστών του. Για τον λόγο αυτό διατήρησε τη δική του αισθητική κρίση αδέσμευτη από ιδεολογίες ή και ιδεολογήματα, απαλλαγμένη από εκπτώσεις προς την καθεστωτική λογοκρισία, από ανομολόγητους συμβιβασμούς με ορισμένους κύκλους ή ομάδες. Στάθηκε εξαιρετικά γεναιόδωρος, φιλέταιρος (για να επιμείνουμε σε μια δική του λεξιλογική προτίμηση), γόνιμα (επι)κριτικός, αθόρυβα φίλεργος και σταθερός υπονομευτής της κριτικής αυθεντίας.

Οκτώ μήνες μετά τον θάνατό του το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης οργανώνει ημερίδα αφιερωμένη στον κριτικό και το έργο του στις 22 Ιανουαρίου 2010. Όσοι συμμετέχουμε στην εκδήλωση αυτή θέλουμε, με τον τρόπο αυτό, αφενός, να αποτίσουμε φόρο τιμής στον δημιουργό καταθέτοντας τον σεβασμό και την εκτίμησή μας, και, αφετέρου, να αποτιμήσουμε το κριτικό και γραμματολογικό του έργο είτε συνολικά είτε σε επιμέρους θέματα. Κυρίως, όμως, θέλουμε να γνωρίσει η νεότερη γενιά των φοιτητών του Τμήματός μας τον άνθρωπο και το έργο του, σαν μια καλή αρχή αναγνωστικής περιπλάνησης στον νεοελληνικό κριτικό λόγο.

Αποσπάσματα από την ανοιχτή συζήτηση-στρογγυλό τραπέζι με θέμα
“ Η Νεοελληνική Λογοτεχνία και οι Ιστορίες της” που οργάνωσε το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας στις 24-5-2004 [Πολυχώρος Άγκυρα, Αθήνα] © ΚΕΓ

Αρχεία Ήχου:

argiriou1_edit1.mp3

argiriou2_edit1.mp3